75 rocznica wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau

27 stycznia to Międzynarodowy Dzień Pamięci o Holokauście, na rok 2020 przypada również 75 rocznica wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau. Główne obchody odbywały się w Miejscu Pamięci Auschwitz, ale hołd ofiarom oddano również w innych miejscach, m.in. w Warszawie.


75 rocznica wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau

27 stycznia 1945 roku 60. armia Pierwszego Frontu Ukraińskiego dotarła do bram nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady oraz wyzwoliła około 7 tysięcy więźniów. Dziś, po 75 latach, na oficjalnych obchodach, przedstawiciele krajów z całego świata, historycy, rodziny poległych oraz osoby, które Auschwitz przeżyły, wszyscy wspólnie wspominali ofiary Holokaustu.

Motto tegorocznego Dnia Pamięci zostało zaczerpnięte z rękopisów Załmena Gradowskiego, autora książki pt. "Znajduję się w sercu piekła", zesłanego do Auschwitz Żyda, który przewodniczył buntowi z 1944 roku oraz zginął z rąk SS w dniu wybuchu powstania z powodu represji. "Mamy straszne przeczucie, gdyż wiemy" to właśnie te słowa towarzyszyły 75 rocznicy wyzwolenia obozu zagłady w Oświęcimiu.

W czasie 20 rocznicy stworzenia Grupy Roboczej do Międzynarodowej Współpracy w Dziedzinie Edukacji, Pamięci i Badań nad Holokaustem i uchwalenia Deklaracji Sztokholmskiej oraz ustanowionego 15 lat temu przez Zgromadzenie Ogólne ONZ Międzynarodowego Dnia Pamięci o Holokauście główne obchody odbywają się w Miejscu Pamięci Auschwitz-Birkenau, bowiem właśnie tam, 27 stycznia 1945 roku wyzwolono tysiące więźniów jednego z najgorszych i największych obozów koncentracyjnych III Rzeszy. Dzięki fundacji Auschwitz-Birkenau Memorial Foundation z Nowego Jorku, której przewodniczy Ronald S. Lauder, delegacja 120 uratowanych ofiar Holokaustu ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, Izraela, Australii i kilku krajów europejskich mogła dołączyć do innych podczas obchodów. Łącznie około 200 byłych więźniów odwiedziło Miejsce Pamięci, organizatorzy zapewniali, że byli oni najważniejszymi gośćmi tego wydarzenia.

Obchody przebiegły według ustalonego harmonogramu. Rano prezydent RP Andrzej Duda wspólnie z innymi uczestnikami m.in. dyrekcją muzeum złożył kwiaty przy Ścianie Śmierci przy bloku 11. Później delegaci państw, których było około 50, odbyli rozmowy plenarne pod przewodnictwem dyrektorki generalnej UNESCO Audrey Azoulay. O godzinie 11 odbyło się oficjalne odsłonięcie siódmej tablicy darczyńców fundacji muzealnej, na której w tym roku znalazł się Londyn. Prezydenci Polski oraz Izraela złożyli kwiaty pod pomnikiem rotmistrza Witolda Pileckiego, następnie udali się na spotkanie. Oprócz delegacji państw obecni byli również politycy Rady Europy, Rady Europejskiej, UNESCO i ONZ. O godzinie 15:30, w namiocie głównym, Andrzej Duda powitał wszystkich zgromadzonych, później wyemitowany został film, specjalnie przygotowany na 75 rocznicę wyzwolenia. Następnie swoje wzruszające przemówienia wygłosili ocaleni, zaraz po nich wystąpił Ronald S. Lauder, przewodniczący wcześniej wspomnianej fundacji oraz darczyńca, który wspierał tworzenie Centrum Obsługi Odwiedzających. Na koniec dyrektor muzeum Piotr M. A. Cywiński podziękował wszystkim zebranym. O godzinie 17 pod pomnikiem Birkenau przedstawiciele delegacji oraz byli więźniowie oddali hołd ofiarom nazistowskich zbrodni, około 1,5 milinom kobiet, mężczyzn i dzieci, których 90% było narodowości żydowskiej.

Parno i duszno. Sen jak kamień.
Ciężki jest oddech. Rzęzi gardło.
Jak ciężka stopa piersi łamie
Milczenie trzech milionów zmarłych.
Noc, noc bez końca. Świtu nie ma.
Oczy od snu są oczadziałe.
Jak Boży Sąd nad trupią ziemią
zapada mgła nad Birkenau.

Fragment z wiersza "Noc Nad Birkenau" Tadeusza Borowskiego

Hołd poległym w obozie Auschwitz-Birkenau oraz wszystkim ofiarom Holokaustu oddano w wielu miejscach na świecie, i kilku miastach w Polsce. Duże zgromadzenie odbyło się w Warszawie, gdzie mieszkańcy stolicy również uczcili pamięć więźniów i złożyli kwiaty. Zdjęcie z obchodów 75 rocznicy wyzwolenia Auschwitz autorstwa Ignacy Brees.