Afrykański Pomór Świń - Zmora dla rolników, holocaust dla trzody

W XIV wieku tysiące ludzi umierało każdego dnia w wyniku dżumy. Dziś ludzie umierają raczej naturalnie, lecz wśród świń pojawiła się nowa epidemia - ASF.


Afrykański Pomór Świń - Zmora dla rolników, holocaust dla trzody

W XIV wieku tysiące ludzi umierało każdego dnia w wyniku dżumy, niedługo później kolejni umierali na ospę prawdziwą, a w XIX wieku po odkryciu szczepionki na ospę, głównym zabójcą stała się gruźlica. Dziś ludzie umierają głównie przez nowotwory i choroby układu krążenia, lecz wśród świń pojawiła się nowa epidemia - ASF.

Zwykle zaczyna się temat od początku, zacznijmy więc od tego, co wywołuje ASF. Afrykański pomór świń jest powodowany przez dużego wirusa z rodzaju Asfivirus o nazwie African Swine Fever Virus, czyli w skrócie ASFV. Posiada on ikozaedralny kapsyd oraz materiał genetyczny w postaci liniowego, dwuniciowego DNA. Jest podobny do ogromnych wirusów zakażających ameby takich jak pandorawirusy czy mimiwirusy. Atakuje makrofagi i monocyty (komórki, z których powstają makrofagi i komórki dendrytyczne), które w gruncie rzeczy są amebami. Namnaża się w specjalnie tam przygotowanych fabrykach wirusowych. To tylko potwierdza hipotezę, jakoby był spokrewniony z wirusami wielkości E. coli.

schemat wirionu ASFV

Sam wirus osiąga rozmiary ok. 0,175 - 0,2 mikrometrów. Wiriony przenikają do komórek po połączeniu z się z receptorami błonowymi aktywującymi endocytozę lub makropinocytozę - nie poznano jeszcze dokładnie całego mechanizmu tej akcji. Wiadomo, że usunięcie z komórek kleszczy genu CD2v zmniejsza ryzyko infekcji u tych roztoczy. Niedawno odkryto też, że ASFV potrafi przemieszczać się pomiędzy sąsiednimi komórkami dzięki filamentom aktynowym powstającym na późnym etapie infekcji. Składanie wirionów następuje w tzw. fabrykach wirusowych, po czym dojrzałe cząstki ASFV opuszczają komórki świni.

Zajście tego procesu w pojedynczej komórce jest niegroźne dla organizmu. Inne składniki układu odpornościowego są w stanie jeszcze interweniować i usunąć patogen z organizmu. Problem pojawia się, gdy do komórek przeniknie zbyt duża liczba wirionów. Wtedy układ odpornościowy nie nadąża z rozpoznawaniem każdego nowego szczepu lub mutanta i zwalcza tylko część wirusów. W konsekwencji mniej dostosowane do infekcji wiriony są eliminowane, a namnaża się coraz więcej zjadliwych.

schemat namnażania się ASFV w komórce świni

ASFV infekuje wszystkie odmiany Sus scrofa, a poza nimi guźce, dzikany zaroślowe i dzikacze leśne, które są jego pierwotnym rezerwuarem. Kleszcze z rodzaju Ornithodoros są jego wektorami, ale wirus się w nich także namnaża i powoduje szkody. Zarażenie świń następuje w wyniku bezpośredniego kontaktu z chorymi zwierzętami lub ich odchodami, po spożyciu skażonego mięsa, ukłuciu przez obrzeżka (kleszcza) albo obcowaniu z obiektami, na których znajdują się wiriony. Kleszcze zakażają się przede wszystkim poprzez stosunki seksualne z zarażonymi osobnikami i w trakcie wylinek.

Głównymi źródłami wirusa są tkanki, krew i wydzieliny chorych i martwych zwierząt, ale również świnie, które przeżyły fazę ostrą ASF i nadal są nosicielami oraz wcześniej wspomniane obrzeżki z rodzaju Ornithodoros.

Infekcje tym patogenem można podzielić na cztery różne odmiany: bardzo ostrą, ostrą, podostrą i przewlekłą i zależnie od rodzaju choroba charakteryzuje się różnymi objawami. W formie bardzo ostrej zwierzęta umierają bardzo szybko bez wielu symptomów. Odmiana ostra charakteryzuje się wyraźnymi objawami takimi jak wysoka gorączka, zaczerwienienie skóry na uszach i piersi, anoreksją, szybkim pulsem i oddechem. U ciężarnych macior może nastąpić poronienie, dodatkową oznaką choroby są częste wymioty i krwawe biegunki. Podostra forma ma bardzo podobne symptomy jak ostra, aczkolwiek są one wyraźnie mniej nasilone, chroniczna różni się za to od poprzednich dosyć znacznie. Może trwać nawet 15 miesięcy, podczas których zarażone osobniki cierpią z powodu skórnych wrzodów, martwic, zapalenia stawów, zapalenia osierdzia, zapalenia opłucnej oraz braku kontroli nad zmianami temperatury ciała. Po zarażeniu tą ostatnią odmianą wiele świń przeżywa i uodparnia się na ASF, ale jednocześnie staje się nosicielami, przez co hodowcy ryzykują skażeniem całej trzody. Forma choroby jest zależna od szczepu wirusa - każdy szczep powoduje charakterystyczne objawy.

Diagnoza zwykle polega na przeprowadzeniu testu ELISA (enzyme-linked immunosorbent assay), który polega na tym, że preparaty z tkanek chorych świń traktuje się przeciwciałami, związanymi z enzymem, skierowanymi przeciwko białkom kapsydu ASFV, a następnie dodaje się substrat enzymu. Jeśli enzym zwiąże się z substratem, będzie widoczna zmiana barwy preparatu, co oznacza, że przeciwciało związało się z antygenem. Konkluzja w tym wypadku jest taka, że zwierzę, od którego pobrano preparat jest zarażone ASFV.

mapa rozprzestrzenienia się epidemii ASF

Wirus bardzo szybko rozprzestrzenia się po całym świecie. Epidemia opanowała już dawno Afrykę środkową i południową, większość Azji poza Półwyspem Dekan i Bliskim Wschodem, a także dużą część Europy Wschodniej. Obecnie choroba idzie w kierunku Niemiec m.in. z Polski, Włoch, Czech i Niderlandów. Najbardziej ucierpiały prawdopodobnie Chiny będące jednym z największych eksporterów wieprzowiny na świecie. Według eksperta EATC (Enable Agricultural Technology Consulting) Edgara Wayne’a Johnsona w ChRL wybito już około 50% wszystkich loch. Według chińskiego rządu ceny wieprzowiny w najbliższym czasie mogą wzrosnąć nawet o 70%.

Wirus od kilku lat atakuje masowo dziki i świnie na terenie Polski. Pierwsze zarażone osobniki znajdowano już w 2014 roku, aczkolwiek szczyt zachorowań i umieralności przypadł na lata 2018-2019. Obecnie dziki chore na afrykański pomór świń znajduje się na terenie całej tzw. ściany wschodniej, w województwie lubuskim i wielkopolskim. Wirus przedostał się na te tereny najprawdopodobniej z Białorusi i Litwy, gdzie pierwsze ogniska epidemii wykryto już w 2013 roku.

Historia współczesnej pandemii ASF sięga aż do początków XXI wieku, a konkretnie 22 kwietnia 2007 roku, kiedy to w miejscowości Potok w Gruzji pierwsze świnie zaczęły ginąć po tajemniczym zarażeniu tym patogenem. Jeszcze do końca tego samego roku choroba była identyfikowana w Armenii i Czeczenii. Dopiero 7 lat później - 11 sierpnia 2014 ASF pojawił się w Europie, a konkretnie na Litwie. Do 2015 praktycznie cała Europa Wschodnia była zarażona. Od tego właśnie momentu zaczęto odkrywać coraz to nowsze ogniska ASF w Polsce - najpierw na granicy z Białorusią, później na całej ścianie wschodniej, a 5 grudnia 2019 roku odnaleziono dzika chorego na afrykański pomór świń w gminie Wolsztyn na terenie województwa wielkopolskiego. W chwili obecnej trwają prace nad zatrzymaniem wirusa, zanim rozprzestrzeni się po tym obszarze, ponieważ to z niego pochodzi ponad 37% polskiej wieprzowiny. Niemcy również wyrażają obawy. Władze Brandenburgii przygotowały już ok. 150 tysięcy kilometrów mobilnego ogrodzenia, które miałoby zapobiec migracji dzików na te tereny. Poza tym organizowane są regularne i intensywne odstrzały tych zwierząt, które mają pomóc w wykryciu pierwszych ognisk epidemii.

Źródła

Christopher L. Netherton, Thomas E. Wileman, “African swine fever virus organelle rearrangements”, Virus Research, Volume 173, Issue 1, 2013, Pages 76-86, ISSN 0168-1702,

https://doi.org/10.1016/j.virusres.2012.12.014.

https://www.oie.int/fileadmin/Home/eng/Our_scientific_expertise/docs/pdf/AFRICAN%20SWINE%20FEVER.pdf

https://web.archive.org/web/20180614025103/http://www.thepigsite.com/pighealth/article/441/african-swine-fever-asf/

https://www.wrp.pl/kolejne-ognisko-asf-w-swinskiej-zagrodzie-2/

https://www.reuters.com/article/us-southeastasia-feedgrains-analysis/southeast-asia-catches-swine-fever-us-crop-exporters-get-the-chills-idUSKBN1WC0O9

https://www.money.pl/gospodarka/strach-przed-asf-brandenburgia-mysli-o-postawieniu-ogrodzenia-na-granicy-z-polska-6456361064937601a.html

https://www.pigprogress.net/Health/Articles/2019/8/ASF-China-An-underestimated-crisis-457673E/


Subskrybuj nas: Google News | Feedly



Chcesz wiedzieć więcej? Polub i obserwuj nas na Facebooku. Jesteśmy także na Twitterze. Zapraszamy na naszą grupę dyskusyjną.

WSPIERAJ NIEZALEŻNE DZIENNIKARSTWO