Chemia rolna, czyli czemu nawet dieta wegańska nie jest w 100% zdrowa

Mogłoby się wydawać, że odpowiednio zbilansowana dieta wegańska jest najlepszym sposobem żywienia dla ludzi, nic bardziej mylnego. Często warzywa są przenawożone, przez co nie przetwarzają azotanów w białka i nawóz zalega w roślinie, a czasem zawierają toksyczne środki ochrony roślin.


Chemia rolna, czyli czemu nawet dieta wegańska nie jest w 100% zdrowa

Głównymi grupami sztucznych nawozów są sole azotanowe (V) i fosforanowe (V). Według National Institutes of Health sole azotowe mogą powodować na przykład niedotlenienie, ponieważ jony azotanowe (V) w jamie ustnej pod wpływem bakterii ulegają rozkładowi na jony azotanowe (III), które wiążą się do hemoglobiny silniej niż tlen. Kolejną sprawą jest to, że wiele azotanów (III) pod wpływem substancji zawartych w żołądku łączy się z aminami i aminokwasami, tworząc karcynogeny, czyli związki chemiczne powodujące rozwój komórek nowotworowych. W tym kontekście jednak spożywanie azotanów (III) wraz z pokarmem roślinnym może nie być aż tak szkodliwe, ponieważ powstałe rakotwórcze związki z grupą nitrozową (NO-) są dezaktywowane przez antyoksydanty zawarte w świeżych owocach i warzywach.

Problemem jest spożywanie wody, do której przeniknęły nawozy z upraw. Według badania przeprowadzonego wśród starszych kobiet na terenie stanu Iowa, spożywanie dużych ilości azotanów wraz z wodą pitną zwiększa znacznie ryzyko nowotworów jajnika i pęcherza i mniej, ale nadal zauważalnie ryzyko nowotworów odbytu i macicy. Odkryto też zależność, że kobiety spożywające dużo mięsa i mało witaminy C były w grupie jeszcze większego ryzyka - występowała u nich szansa na rozwinięcie się raka jelita grubego i nerek. Badanie w stanie Nebraska dowiodło zależności między spożyciem zwiększonej ilości azotanów a wyższym ryzykiem chłoniaków u osób w wieku 40 lat. W Niemczech i Kolumbii dowiedziono kolejnej zależności, tym razem między spożyciem soli azotowych a rakiem żołądka.

Konkluzja, do jakiej dochodzimy jest prosta, spożywanie nawozów w wodzie pitnej znacząco zwiększa ryzyko najprzeróżniejszych nowotworów.

Kolejnym niebezpiecznym elementem dotykającym jedynie pokarm roślinny są pestycydy na wszystkie możliwe rodzaje roślinożerców: od grzybów czy bakterii po owady i ślimaki. Jeden z najpopularniejszych - DDT - został w wielu krajach zakazany, jako że jego spożycie skutkowało nowotworami wielu narządów, uszkodzeniami układu nerwowego, płuc, organów rozrodczych oraz wadami płodu w przypadku ciężarnych kobiet. Mimo tylu tragicznych skutków i restrykcji w jego używaniu w krajach rozwijających się nadal jest jednym z najszerzej rozpowszechnionych insektycydów, a także środkiem przeciwdziałającym epidemii malarii.

Model czaszowy cząstki DDT

Innym kontrowersyjnym środkiem ochrony roślin jest herbicyd glifosat. Istnieją dowody na jego związek z powstawaniem chłoniaków nieziarniczych i jest uznany za substancję genotoksyczną, czyli taką, która uszkadza DNA w komórkach. Takie efekty dotyczą zresztą całej gamy pestycydów, bo jednak jeśli coś potrafi zabić ślimaka czy mszycę, to dlaczego nie miałoby zabić człowieka? Mało jest pestycydów kierowanych w szlaki metaboliczne wyłącznie jednej grupy organizmów, a nawet jeśli tak się zdarzy, to często okazuje się, że substancja jest wykorzystywana przez inne organizmy w innych procesach.

Komputerowy model cząstki glifosatu

Jednym z najbardziej toksycznych pestycydów jest chloropyrifos. Blokuje on enzym acetylocholinestrazę, który powoduje rozkład acetylocholiny - jednego z ważniejszych neuroprzekaźników pobudzających mięśnie do skurczu. W wyniku zatrucia acetylocholina gromadzi się w przestrzeniach synaptycznych, co skutkuje długotrwałym skurczem mięśnia i w konsekwencji osłabieniem, a po repolaryzacji - odbudowaniu potencjału elektrycznego błony - powtórzeniem cyklu. Według innych badań chloropyrifos może również zastępować serotoninę i powodować w ten sposób depresję. U dorosłych istnieje wysokie ryzyko wystąpienia raka płuc po kontakcie z tym pestycydem.

Model cząstki chloropyrifosu

Kolejnym problemem jest wpływ nawozów sztucznych i pestycydów na środowisko naturalne. Sole azotowe po dostaniu się do wód zapewniają glonom idealne warunki do rozwoju, co skutkuje tzw. zakwitami wody, w wyniku których tlen rozpuszczony w wodzie wraca w dużych ilościach do atmosfery, a zwierzęta takie jak ryby giną od jego braku. Pestycydy z kolei przenikają do gleby, wody, powietrza i powodują zmiany w metabolizmie zwierząt i roślin, które tam żyją, część zabijając, a części niszcząc zdrowie. Dodatkowo pestycydy często zawierają metale ciężkie, które tworzą kolejne problemy, jako że są toksyczne, nie rozkładają się w organizmach żywych, a czasami wykazują radioaktywność.

Czy da się jakoś zapobiec takim sytuacjom? Czy da się nie zatruć środkami ochrony roślin lub nawozami? Oczywiście, że tak, w przeciwnym razie ten artykuł nie miałby sensu bytu. Wystarczy świadomie robić zakupy w sklepach z tzw. ekologiczną żywnością albo kupować produkty z odpowiednimi oznaczeniami. Nie zawsze się to udaje, ale do ciężkich chorób nie prowadzi pojedynczy kontakt z daną substancją, a regularne jej zażywanie, którego można uniknąć albo przynajmniej ograniczyć do minimum. Świadomy konsument ma mniejsze szanse na kontakt z chemią stosowaną w rolnictwie, niezależnie od rodzaju diety i jeśli tylko tego chce. W celu ochrony przyrody można zawsze protestować, można pokazać władzom, że nie zgadzamy się na stosowanie takich i takich substancji, a czy przekonamy rządzących, zależy już tylko od tego, jak się zmobilizujemy.

Źródła:

Mary H. Ward “Too Much of a Good Thing? Nitrate from Nitrogen Fertilizers and Cancer: President's Cancer Panel - October 21, 2008”, Rev Environ Health. 2009 ; 24(4): 357–363.

Flaskos, J. (February 25, 2012). "The developmental neurotoxicity of organophosphorus insecticides: A direct role for the oxon metabolites". Toxicology Letters. 209 (1): 86–93.

doi:10.1016/j.toxlet.2011.11.026. ISSN 0378-4274.

Nayana Sharma, Ritu Singhvi “Effects of Chemical  Fertilizers and Pesticides on Human Health and Environment: A Review” International Journal of  Agriculture, Environment and Biotechnology, 10(6): 675-679, December 2017

doi:10.5958/2230-732X.2017.00083.3

IARC Monographs Volume112: evaluation of  five organophosphate insecticides and herbicides, 20 March 2015

Christensen, K.; Harper, B.; Luukinen, B.; Buhl, K.; Stone, D. (2009). "Chlorpyrifos Technical Fact Sheet". National Pesticide Information Center. Retrieved July 3, 2014.


Subskrybuj nas: Google News | Feedly



Chcesz wiedzieć więcej? Polub i obserwuj nas na Facebooku. Jesteśmy także na Twitterze. Zapraszamy na naszą grupę dyskusyjną.

WSPIERAJ NIEZALEŻNE DZIENNIKARSTWO