Czy Polacy umieją korzystać z daru niepodległości?

Niepodległość to z pewnością dla Polaków, cenna wartość. Niemniej jednak, warto zadać sobie pytanie – jak z niej korzystają? Jak wygląda świadomość polityczna Polaków?


Czy Polacy umieją korzystać z daru niepodległości?

Jak zapewne wszyscy czytelnicy wiedzą, dokładnie 100 lat temu (11 listopada 1918 r), Polska odzyskała niepodległość. Po latach zaborów, przelanej krwi w powstaniach czy ciężkiej pracy u podstaw, Polakom udało się uwolnić z rąk zaborców i mogli oni przystąpić do odbudowy państwa.


Abstrahując już od tego jak przebiegało dwudziestolecie międzywojenne dla Polski i czy reformy sanacji były trafione lub nie, krótko po tym, nasz naród ponownie został zniewolony, tym razem przez ZSRR. Tak naprawdę, odzyskaliśmy wolność dopiero niespełna 30 lat temu. Wciąż myślę jednak, że dzisiejszy dzień jest dobrym dniem, aby zastanowić się – czy Polacy umieją korzystać z daru niepodległości?


Świadomość polityczna

W dzisiejszym świecie, samostanowienie narodów i ich szeroko pojęte prawa są czymś jak najbardziej normalnym. W dobie demokracji jednak, narody te pozostawione są same sobie. Lud ma najczęściej wolną rękę w przeprowadzaniu wszelakich zmian, więc ważnym jest, aby posiadał świadomość polityczną. Upraszczając to, przeciętny wyborca powinien interesować się choć w pewnym stopniu polityką, myśleć o dalekosiężnych skutkach danych działań politycznych, "monitorować" to co robią instytucje państwowe etc. tak, aby co kilka lat (lub w przypadku demokracji bezpośredniej częściej) mógł wybierając się do urn, podjąć właściwy wybór. W jakim stopniu Polacy skupiają się i na tych sprawach?

Zaangażowanie polityczne

Jednym z dobrych mierników tego, jaka jest świadomość polityczna Polaków jest frekwencja wyborcza. Aby mieć jednak odniesienie, porównamy ją do frekwencji innych europejskich państw przy okazji ostatnich wyborów parlamentarnych.

  • Niemcy 2017 – ok. 75%
  • Włochy 2018 – ok. 73%
  • Hiszpania 2016 – ok. 70%
  • Wielka Brytania 2017 – ok. 69%
  • Czechy 2017 – ok. 61%
  • Słowacja 2016 – ok. 60%
  • Polska 2015 – ok. 51%
  • Litwa 2016 – ok. 50%
  • Francja 2017 – ok. 43%

Jak widzimy więc, całkiem daleko nam do ideału zachodniej, dojrzałej demokracji. Chociażby nasi południowi sąsiedzi w roku 2017 uzyskali frekwencję wyższą o 10 p.p, mimo startu z całkiem podobnej pozycji i porównywalnych uwarunkowaniach historycznych.

Wartym napomknięcia jest tu także ankieta od CBOS, która wprost ukazuje zainteresowanie Polaków wydarzeniami politycznymi.

Słów kilka o wiedzy Polaków

Polityczny sceptyk mógłby powiedzieć jednak, że powyższe porównanie to znacznie za mało. I tak właściwie, mówiąc tak, miałby rację. Same zaangażowanie jest ważne, ale do niego musi dochodzić wiedza i odpowiednio ukształtowane pojęcie o mechanizmach demokracji i kapitalizmu. Poniżej kilka grafik, tabelek i informacji o wiedzy i poglądach Polaków:

Fragment książki "Kultura polityczna, a konsolidacja demokracji" Pauliny Sekuły

Jak wynika z powyższej tabelki, większość Polaków nawet nie wie czego może domagać się od państwa i jakie ma prawa.

Całkiem zastanawiające jest także to, że Polacy nie do końca czują się pewni, jeśli chodzi o demokrację i jej akceptację. Ukazuje to idealnie poniższa ankieta, w której udzielono następujących odpowiedzi:

  • demokracja ma przewagę nad wszelkimi innymi formami rządów - 24,2%,
  • niekiedy rządy niedemokratyczne mogą być lepsze niż rządy demokratyczne - 13,3%,
  • nie ma znaczenia, czy rząd jest demokratyczny czy niedemokratyczny - 19,1%,
  • demokracja jest złą formą rządu - 3,2%
  • zastanawiający jest odsetek osób, które nie udzieliły odpowiedzi - 40,1%
New York Times newspaper
Źródło: Markus Spiske / Unsplash

Jeśli chodzi natomiast stricte o wiedzę ekonomiczną Polaków, to ta także jest na raczej niskim poziomie, choć raczej zwiększa się z roku na rok. Badania wykonane przez NBP w 2015 pokazują przykładowo, że:

  • 42% Polaków nie wiedziało, że inflacja to trwały spadek wartości pieniądza
  • 63% Polaków nie wiedziało, że podniesienie stóp procentowych jest narzędziem hamowania inflacji
  • 44% Polaków nie wiedziało, ile wynosi podstawowa stawka VAT
assorted-title of books piled in the shelves
Źródło: Iñaki del Olmo / Unsplash

Konkluzje

Wnioski nasuwają się takie: mogło być znacznie lepiej. Wiedza Polaków, a także ich odczucia co do demokracji jako takiej mogą pozostawiać wiele do życzenia, jeśli chodzi o budowę społeczeństwa obywatelskiego. Mimo wszystko, z roku na rok jest w większości spraw coraz lepiej, co daje nadzieję na przyszłość. Należy oczywiście pamiętać, że przytoczone wyżej badania i ogólne fakty to tylko wąski ułamek, wszystkiego co składa się na świadomość polityczną.


Bądź zawsze na bieżąco i poznaj opinię innych. Polub i obserwuj nas na Facebooku. Jesteśmy także na Twitterze.