Demokracja płynna demokracją na miarę XXI wieku

Demokracja płynna łączy w sobie zalety demokracji bezpośredniej i przedstawicielskiej tworząc prawdziwie zdrowy demokratyczny system głosowania, który umożliwia obywatelom i obywatelkom bezpośrednie głosowanie w danych kwestiach, albo oddanie głosów zaufanej osobie lub organizacji.


Demokracja płynna demokracją na miarę XXI wieku

Demokracja płynna jest potężnym modelem głosowania dla zbiorowego podejmowania decyzji w dużych społecznościach, takich jak np. społeczeństwo kraju.

Model ten łączy w sobie zalety demokracji bezpośredniej i przedstawicielskiej tworząc prawdziwie zdrowy demokratyczny system głosowania, który umożliwia obywatelom i obywatelkom bezpośrednie głosowanie w danych kwestiach, albo oddanie głosów zaufanej osobie lub ruchowi obywatelskiemu czy też organizacji pozarządowej.

Dzięki możliwości powołania delegacji, osoby posiadające specjalistyczną wiedzę w danej dziedzinie mogą lepiej wpływać na wyniki decyzji mając za sobą mandat obywatelski, czyli poparcie wyrażone w głosach przez tych, których reprezentują. Umożliwia to wprowadzenie lepszego modelu zarządzania państwem. Oznacza to, że demokracja płynna jest też demokracją merytoryczną, tzw. merytokracją, gdzie decyzje są podejmowane często przez tych, którzy posiadają wiedzę oraz doświadczenie wymagane do podejmowania decyzji w sposób świadomy i odpowiedzialny.

Co jest nie tak z współczesną demokracją? Dlaczego ona choruje?

W dzisiejszym świecie tylko dwa rodzaje demokracji możemy spotkać - demokrację przedstawicielską oraz demokrację bezpośrednią (Szwajcaria). Na wstępie warto opisać czym różnią się te dwa modele demokracji.

Demokracja bezpośrednia - obywatele i obywatelki są bezpośrednio zaangażowani w proces decyzyjny swojego państwa. Wyrażają oni swoje opinie poprzez ciągłe głosowanie w danych kwestiach, np. w referendum. Demokracja bezpośrednia oferuje obywatelom i obywatelkom pełną kontrolę, równość oraz odpowiedzialność. Niestety, demokracja bezpośrednia nie jest skalowalna, gdyż rosnąca ilość problemów w państwie, a także występujący duży odsetek osób w społeczeństwie, które nie są zainteresowane sprawami kraju, sprawia, że system ten staje sie niepraktyczny. Dlaczego? Ponieważ obywatele i obywatelki nie zawsze mają czas, chęci lub odpowiednią wiedzę, aby móc podjąć decyzję świadomą i racjonalną. To oznacza, że dochodzi do sytuacji, w której frekwencja jest niska. Tak samo niska jest ogólna satysfakcja obywateli i obywatelek w społeczeństwie.

Demokracja przedstawicielska jest najczęściej spotykaną formą demokracji i polega ona na przekazaniu głosu przedstawicielom i przedstawicielkom, którzy mają mandat do podejmowania decyzji. Przedstawiciele i przedstawicielki, powiedzmy, są ekspertami w danym zakresie dziedzin, aby być gotowymi do służenia i reprezentowania interesu społeczeństwa w organie, takim jak np. Sejm. O ile demokracja przedstawicielska jest dobrze skalowalna, o tyle nie służy ona najlepiej interesowi obywatelek i obywateli. Demokrację przedstawicielską trawią bowiem 3 problemy.

Zacznijmy od tego, że przede wszystkim obywatele i obywatelki są ograniczani do głosowania na przedstawicieli i przedstawicielki ograniczonej grupy, często nie są podzielona poglądy oraz ma miejsce sprzeczność interesów obywateli i obywatelek z interesami kandydatów i kandydatek. W większości przypadków, to obywatele i obywatelki są zmuszeni do zrezygnowania z osobistych preferencji i zamiast nich muszą głosować na danego kandydata lub daną kandydatkę o największej szanse na zostanie wybranym/wybraną w wyborach. To zdecydowanie wyklucza mniejszości, które tracą zdolność swojego reprezentanta lub swojej reprezentantki. Dodatkowo jest to też jeden z głównych powodów, dla których młode pokolenie nie interesuje się zbytnio polityką. To proste. Jeśli jesteś młody/młoda i nikt nie podziela Twoich poglądów, jedyną opcją jest protestować, a nie głosować.

Kolejną rzeczą jest to, że osoby wybrane nie są pociągani do odpowiedzialności w trakcie swojej kadencji. Obietnice dane wyborcom i wyborczyniom, które nie zostały zrealizowane lub też nie miała miejsce próba ich realizacji, nie muszą być realizowane zdaniem polityków, ponieważ wiedzą oni, że mają 4-5 lat kadencji, podczas której nie są oni odpowiedzialni przed społeczeństwem. To prowadzi dalej do tego, że w kolejnych wyborach ci sami politycy oraz ich konkurenci ścigają się w wyścigu obietnic wyborczych określonych na podstawie badań opinii, aby następnie, po otrzymaniu mandatu, nie robić kompletnie nic w celu realizacji obietnic z czasu kampanii wyborczej.

Dodatkowo, co jest jednym z największych problemów demokracji przedstawicielskiej, jest to, że często demokracja przedstawicielska prowadzi do korupcji oraz nieprawidłowości z powodu dużej koncentracji władzy. Ta forma demokracji może przybierać nawet formę oligarchii. Demokracja przedstawicielska jest podatnym gruntem na korupcję, konflikt interesów oraz polaryzację społeczeństwa. Brak odpowiedzialności prowadzi do tego, że wybrana osoba prowadzi działania w celu realizowania interesów swoich, a nie obywateli i obywatelek. Dodajmy do tego brak przejrzystości i mamy państwo idealne dla skorumpowanych polityków.

Oprócz wyżej wymienionych wad, dość mało oczywistą wadą jest fakt, iż obecnie przeprowadzane wybory oraz głosowania są całkowicie nieefektywne oraz nie wykorzystują tego, co daje nam dostępna obecnie technologia. Zamiast bezpiecznego i wygodnego głosowania przez Internet, wyborcy i wyborczynie są zmuszeni udać się do odległych lokali wyborczych, aby wypełnić papierową kartę i następnie wrzucić ją do urny. Prowadzi to do tego, że czas, który zajmuje dotarcie na miejsce oraz oczekiwanie w kolejce, jest marnowany. Jest to również czynnik demotywujący, przez co prawie połowa obywateli i obywatelek nie podejmuje się uczestniczenia w wyborach.

Założeniem demokracji jest to, aby każdy obywatel i każda obywatelka mogli mieć głos równoważny w celu reprezentowania ich poglądów. Głos ten miałby być uwzględniany w procesie podejmowania decyzji. Jednak istniejące bariery uniemożliwiają to.

Demokracja płynna demokracją na miarę XXI wieku

Demokracja płynna jest nową formą zbiorowego podejmowania decyzji, która oddaje obywatelom i obywatelkom całkowitą kontrolę decyzyjną. To oni mogą głosować bezpośrednio nad konkretnymi sprawami lub mogą przekazać swój głos delegatom i delegatkom, czyli przedstawicielom i przedstawicielkom. Delegacja może być specyficzna, ponieważ może opierać się na oddaniu swojego głosu osobie lub osobom będącym ekspertami/ekspertkami w danej dziedzinie. W przeciwieństwie do demokracji bezpośredniej nikt nie jest zobowiązany, aby osobiście brać udział w podejmowaniu decyzji; w przeciwieństwie do demokracji przedstawicielskiej nikt nie ma obowiązku wybierania przedstawiciela/przedstawicielki raz na czas, co oznacza, że nie muszą martwić się tym, czy ich głos będzie miał znaczenie.

Poniższy schemat idealny porównuje trzy modele demokracji.

W przypadku demokracji bezpośredniej wszyscy obywatele i obywatelki głosują bezpośrednio , natomiast w przypadku modelu przedstawicielskiego obywatelki i obywatele są zobowiązani do wybrania swoich przedstawicielki i przedstawicielek, którzy następnie głosują w ich imieniu. Jeżeli mowa o demokracji płynnej, to widać dobrze, że obywatele i obywatelki mogą głosować bezpośredni lub też delegować swój głos danemu delegatowi/delegatce, niezależnie od poglądów danej osoby, gdyż delegat/delegatka głosuje na mocy delegowanego głosu jedynie w danej sprawie. Przykładem może być sytuacja, w której głos ws. reformy podatkowej jest delegowany osobie, która popiera to, co my, jednak głos ten obowiązuje jedynie w tej kwestii. Jeżeli osoba byłaby przeciwna np. związkom partnerskim, a my popieralibyśmy ich wprowadzenie, to moglibyśmy głosować bezpośrednio lub konkretnie w tej kwestii przekazać swój głos komuś, kto podziela nasz pogląd na sprawę.

Co więcej, delegaci i delegatki również mogą delegować inne osoby do głosowania w ich imieniu. Jest to tzw. przechodniość. Gwarantuje ona, że specjaliści i specjalistki mogą przekazać swoje głosy innym delegatkom i delegatom, którzy specjalizują się zdecydowanie bardziej w danej sprawie.

Obywatele i obywatelki mogą również przekazywać głosy różnym delegatom i delegatkom. Delegacja głosu może oznaczać, że kandydatka/kandydat X będzie głosował w imieniu obywateli i obywatelek w sprawie A, a kandydatka/kandydat Y będzie miał prawo głosowania w imieniu obywateli i obywatelek w sprawie B. To oznacza, że wynik głosowania może opierać się na wiedzy bez podziałów, jakie dzisiaj mają miejsce na scenie politycznej.

Jako inny przykład weźmy ugrupowanie polityczne, które wykorzystuje demokrację płynną do podejmowania decyzji wewnętrznych. Decyzje są dzielone na decydowanie o czterech kategoriach: finanse, program polityczny, sprawy administracyjne, promowanie ugrupowana. Członkowie i członkinie mogą wówczas głosować bezpośrednio nad tymi decyzjami lub też powierzyć swoje prawo głosu osobom o specjalistycznej wiedzy, która jest niezbędna do podjęcia racjonalnej decyzji.

Dlaczego demokracja płynna? Widząc to, jak choruje współczesna demokracja, mamy dobry wgląd w to, jak demokracja płynna może ją uzdrowić. Przedstawmy sobie solidne argumenty za demokracją płynną, która jest demokracją na miarę XXI wieku.

Przede wszystkim trzeba stwierdzić wprost, że demokracja płynna to prawdziwa demokracja. Obywatele i obywatelki mają wybór pomiędzy głosowaniem bezpośrednim lub głosowaniem przez swoich przedstawicieli i przedstawicielki (delegatów i delegatek). Już tutaj widzimy wyraźny kontrast w stosunku do współczesnego modelu demokracji, w której obywatele i obywatelki są ograniczeni do ciągłego głosowania na polityków, często na zasadzie głosowania przeciw komuś niż za kimś/czymś; demokracja bezpośrednia natomiast wymaga ciągłego uczestnictwa w głosowaniach, na które po prostu dana osoba może nie mieć czasu lub odpowiedniej wiedzy, aby świadomie głosować. Oznacza to, że demokracja przedstawicielska i bezpośrednia są przytłaczające albo bezpośrednim uczestnictwem albo brakiem odpowiedzialności i godnego reprezentowania przez parlament i rząd. Demokracja płynna to zmienia i daje obywatelom i obywatelkom swobodę decydowania o poziomie zaangażowania, jest w stanie zmienić go w dowolnym czasie. To oznacza, że podejmowanie decyzji leży bezpośredni w gestii całego społeczeństwa.

Kolejną rzeczą jest likwidacja progu wejścia. Osoba, którą darzymy zaufaniem, może zostać delegatem/delegatką. Nie są potrzebne więc żadne ugrupowania polityczne, gdyż to obywatele i obywatelki, czyli my, decydujemy o tym, komu zostanie powierzone nasze prawo głosu. Zamiast kampanii wyborczych, które są czystym PR i spektaklem kłamstw wyborczych (bo tak można nazwać puste obietnice), liczą się umiejętności oraz wiedza. Dzięki temu proces podejmowania decyzji oparty jest na wiedzy, debacie, aktywnym uczestnictwie oraz zbieraniu pomysłów i liczeniu się z opinią innych. Gwarantuje to różnorodność pomysłów oraz punktów widzenia. Dzięki temu wynik decyzji jest zgodny z wolą społeczeństwa i prowadzi do tego, że kraj jest lepiej zarządzany.

Demokracja płynna to odpowiedzialność, gdyż delegacja głosu opiera się na zaufaniu. Jeżeli dojdzie do tego, że zaufanie okaże się błędne, to można natychmiastowo pozbawić delegata/delegatkę naszego prawa głosu i przekazanie go komuś innemu lub też oddaniu głosu bezpośrednio. Delegaci i delegatki ponoszą więc odpowiedzialność przed tymi, którzy powierzają im swoje głosy. W dowolnym momencie delegaci i delegatki mogą stracić delegowane prawo głosu. To zmusza do postępowania w sposób uczciwy i rzetelny, aby realizować interes społeczeństwa, a nie prowadzić działania w celu spełnienia własnych egoistycznych pragnień.

Demokracja płynna wyklucza polaryzację, gdyż opiera się ona na współpracy. W dzisiejszym systemie demokratycznym mamy de facto wojnę pomiędzy różnymi obozami politycznymi, co prowadzi do polaryzacji społeczeństwa, wzajemnej nienawiści oraz braku wzajemnego szacunku i tolerancji. Dodatkowo dochodzi do rywalizacji polityków, którzy ścigają się w ilości pustych obietnic i haseł, aby tylko zdobyć głosy wyborców i wyborczyń. Obecny model demokracji sprawia, że więcej wysiłku jest wkładanego w kampanię wyborczą, aby wygrać wybory, zamiast koncentracji na rzetelnym i realnym programie. W przypadku demokracji płynnej rywalizacja jest zmarginalizowana, odłożona na bok. Zamiast tego delegaci i delegatki konkurują jedynie o zaufanie obywateli i obywatelek, które da się zdobyć i utrzymać jedynie przez zaangażowanie, udowodnienie swoich umiejętności i wiedzy. Obywateli i obywatelek nie da się oszukać, ponieważ mogą oni od razu pozbawić delegatka/delegatkę prawa głosu.

Demokracja płynna jest skalowalna, gdyż pozwala ona przekazać prawo głosu tym osobom, które mają faktyczną wiedzę i niezbędne umiejętności do podejmowania decyzji racjonalnych i zgodnych z interesem społeczeństwa. Jeżeli obywatele i obywatelki nie mają czasu lub wiedzy, to mogą ją powierzyć komuś innemu. Jeśli natomiast mają czas, wiedzę i chcą głosować bezpośrednio, to mogą to uczynić. Dzięki temu wygrywa racjonalizm, co prowadzi do dobrego i efektywnego zarządzania państwem.

Decyzje są lepsze w demokracji płynnej, ponieważ można delegować głos, aby to osoby mające ekspercką wiedzą mogły uczestniczyć w procesie podejmowania decyzji i godnie reprezentować każdego obywatela i każdą obywatelkę. Demokracja płynna jest bowiem równocześnie merytokracją, demokracją merytoryczną, w której kompetentne osoby mogą otrzymać prawo głosu innych, aby podjąć decyzje w sprawach, w których są obeznane.

Demokracja płynna reprezentuje również mniejszości. Dzięki niskiej barierze wejścia, o której była mowa wcześniej, mniejszości mają znacznie łatwiej, aby mieć swoją reprezentację w rządzie. Oznacza to, że nie trzeba wprowadzać dodatkowych przepisów, które wymagają minimum przedstawicieli i przedstawicielek wywodzących się z określonej grupy społecznej. Demokracja płynna bowiem sama w sobie jest reprezentacją bezpośrednią całego społeczeństwa i umożliwia mniejszościom prawo aktywnego uczestniczenia w procesie podejmowania decyzji i zarządzania krajem.

Reasumując. Demokracja płynna jest modelem demokracji na miarę XXI wieku, prawdziwą demokracją. Współczesna technologia jest gotowa, aby ją wykorzystać w służbie reprezentowania bezpośredniego całego społeczeństwa. Wystarczy tylko ją wykorzystać. Jeżeli szukamy odpowiedzi na pytanie "Jak uzdrowić demokrację?" i "Co zrobić, aby głos każdego i każdej miał znaczenie?", to jest nią właśnie demokracja płynna.


Chcesz poznać opinię innych? Polub i obserwuj nas na Facebooku. Jesteśmy także na Twitterze.