Roman Dmowski, ojciec założyciel II Rzeczpospolitej

Roman Dmowski to mąż stanu walczący o polską niepodległość. Nie można mu jednak odmówić wielu kontrowersji, które sprawiają, że jest postacią barwną i ciekawą.


Roman Dmowski, ojciec założyciel II Rzeczpospolitej

Roman Dmowski przyszedł na świat w 1864 roku, w ubogiej rodzinie szlacheckiej we wsi Kamionek pod Warszawą. W 1881 roku jako siedemnastolatek założył konspiracyjną organizację o nazwie "Strażnica". Jej celem był opór przed rusyfikacją, zaś forma działania skupiała się na tajnych wykładach z języka polskiego, historii, geografii i  literatury polskiej. W 1886 roku Roman Dmowski wstąpił na wydział  fizyczno-matematyczny Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie po czterech latach uzyskał tytuł: "Uczony stopień kandydata nauk przyrodniczych”.

Mimo, iż Roman Dmowski od lat zajmował się polityką i polityczną publicystyką to prawdziwa wielka polityka zaczęła się od słynnego pięciogodzinnego exposé na konferencji wersalskiej . Warto nadmienić, iż od razu tłumaczył swoje wystąpienie na język francuski oraz angielski, gdyż obecni na konferencji tłumacze tłumaczyli jego poprzednie wystąpienia niedokładnie. Prowadził prym w rozmowach walcząc o polską sprawę, aż do momentu przybycia Ignacego Paderewskiego, który przejął rozmowy. Jego koncepcja Polski stała w opozycji do wizji Józefa Piłsudskiego, który widział Polskę jako wielokulturową federację. Roman Dmowski postawił na Polskę Polaków, czyli państwo, gdzie obcy byliby polonizowani, tak, aby w końcu przestało dochodzić do tarć na tle narodowościowym.

Mapa z zaznaczoną tak zwaną linią Dmowskiego, czyli obszarem, który powinien znajdować się na terenach polski według koncepcji Romana Dmowskiego.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku, został posłem z ramienia Związku Ludowo-Narodowego na Sejm Ustawodawczy. Podczas bolszewickiej ofensywy należał do Rady Obrony Państwa. Jego jedynym stanowiskiem rządowym była posada ministra spraw zagranicznych w rządzie Wincentego Witosa.

Stojąc na czele Narodowej Demokracji prowadził politykę antybrytyjską oraz antyniemiecką, przez co stał się dla ZSRR doskonałym partnerem politycznym. Sam zaś był znany ze swoich rosyjskich sympatii.

Po przewrocie majowym Roman Dmowski skupił się na zjednoczeniu ruchów narodowych i katolickich. W grudniu 1926 roku założył Obóz Wielkiej Polski, a następnie w 1928 roku Stronnictwo Narodowe.

W 1937 roku doznał udaru mózgu, zmarł zaś o godz. 1:05 w nocy z 1 na 2 stycznia 1939 roku w Drozdowie. Na jego pogrzebie pojawiło się od stu do dwustu tysięcy osób, lecz zabrakło na nim przedstawicieli Sanacji, która była do niego wrogo nastawiona.  

Pogrzeb Romana Dmowskiego.

Roman Dmowski uważał, iż poglądy Endecji są bliskie włoskiemu faszyzmowi. Wynikało to z upadku polskiego parlamentaryzmu po zamachu majowym oraz brakiem perspektyw na przywrócenie demokracji po tym wydarzeniu. Sam zaś faszyzm był dla niego zaledwie przejściową formą ustroju.

„Gdybyśmy byli podobni do dzisiejszych Włoch, gdybyśmy mieli taką organizację jak faszyzm, gdybyśmy wreszcie mieli Mussoliniego, największego niewątpliwie człowieka w dzisiejszej Europie, niczego więcej nie byłoby nam potrzeba." - Roman Dmowski.
„Dziś można powiedzieć, że system rządów wzorowanych na faszyzmie jest dobry na czas krótki, by od niego przejść do innego." - Roman Dmowski.

Roman Dmowski nie ukrywał swoich antysemickich poglądów. To właśnie Żydów oskarżał o rozbiory Polski. Do tego dawał przyzwolenie na radykalizowanie się młodzieży i jej antysemickie działania.

"Gdyby Polska nie miałaby tylu Żydów, nigdy by nie było rozbiorów." - Roman Dmowski.

Roman Dmowski był przeciwnikiem nadania praw wyborczych kobietom oraz emancypacji kobiet. Według niego jedyną rolą kobiety jest reprodukcja i wychowanie dzieci. Samo zaś równouprawnienie kobiet uważał za szkodliwe dla ruchu narodowego i Polski.

Niewątpliwie jest to postać ciekawa i ważna w historii Polski. Jednak jest trudno go jednoznacznie ocenić, zwłaszcza po zagłębieniu się w jego poglądy i ich ewolucję.


Alternatywa jest miejscem swobodnej dyskusji i wymiany opinii. Polub i obserwuj nas na Facebooku. Jesteśmy także na Twitterze.

Chcesz podzielić się z nami swoimi przemyśleniami na ten temat? Jeżeli tak, wyślij email do naszej redakcji.