Latarnia morska na Faros

Najmłodszy ze starożytnych cudów świata. Chroniła zdezorientowanych żeglarzy, ułatwiając statkom nawigację. Stanowiła niebywały wyraz kunsztu starożytnej architektury, a jej jasne oraz głębokie światło symbolizowało potęgę zarówno Aleksandrii, jak i całego państwa Ptolemeuszy.

Latarnia morska na Faros

Latarnia morska na wyspie Faros była owocem prawie dwóch dekad ludzkiej pracy. Między 280 r. p.n.e. a 279 r. p.n.e. władze aleksandryjskie oddały ją do użytku. Świecąc przez wiele wieków weszła w umysły antycznego świata. Ptolemejska wieża stała się symbolem ówczesnej hellenistycznej architektury. Artyści uwieczniali ją na malowidłach, a mincerze bili monety z jej wizerunkiem.

Idea budowy latarni miała narodzić się dzięki geniuszowi Aleksandra Macedońskiego, choć nigdy nie zostało to potwierdzone. Jednoznaczna jest natomiast postać zleceniodawcy budowli. Aleksandryjska latarnia powstała z polecenia Ptolemeusza I Sotera. Jej otwarcie przypadło już na panowanie syna władcy - Ptolemeusza II Filadelfosa.

Niesforny architekt

Głównym projektantem latarni był wybitny konstruktor Sostratos z Knidos (greckie miasto na wybrzeżu Azji Mniejszej). Jak każdy wybitny umysł musiał mieć dość indywidualne podejście do świata...na tyle duże, żeby sprzeciwić się wytycznym panującego.

Kiedy władca starożytnego Egiptu polecił nie wykonywać na ścianach wieży żadnych inskrypcji poza królewską, Sostratos prawdopodobnie poczuł się urażony egoizmem Ptolemeusza I. Pod tabliczką króla umieścił własną dedykację:

Sostratos, syn Deksyfanesa, poświęcił tę budowlę bogom ocalenia, w imieniu wszystkich tych, którzy żeglują po morzach.

Z uwagi na charakter lokacji tabliczki możemy przypuszczać, iż Ptolemeusz faktycznie nie zdawał sobie sprawy z tej osobistej inskrypcji. Niemniej dzięki temu wiemy kto był architektem latarni morskiej na Faros.

Sostratos z Knidos był także autorem portyków w swoim rodzinnym mieście oraz pomniejszych konstrukcji architektonicznych w Delfach. Z uwagi na swoje osiągnięcia uważa się go za jednego z wybitniejszych artystów sztuki hellenistycznej.

Konstrukcja i funkcjonowanie wieży

Podczas opracowywania projektu najmłodszego z siedmiu cudów świata uwzględniono naturalne ukształtowanie terenu Aleksandrii. Do małej przybrzeżnej wysepki prowadził wał (z gr. heptastadion).

Plan antycznej Aleksandrii - z uwzględnieniem heptastadionu / Źródło: www.wikiwand.com

Budynek posiadał trzy główne kondygnacje. Pierwsza zbudowana została na planie kwadratu. Nad nią wznosiła się druga konstrukcja o kształcie podstawy ośmiokątna oraz kolejno najwyższa trzecia o przekroju okrągłym. Latarnia zwieńczona była masywną kopułą opartą na ośmiu kolumnach. Na niej ustawiony był siedmiometrowy posąg greckiego boga wód Posejdona.

Początkowo zbudowana z bloków wapiennych i obłożona białymi płytami wypolerowanego marmuru. Z wiekami funkcjonowania, jej kompozyty mogły ulec zmianie. Na niższych kondygnacjach umieszczono windę służącą do wciągania opału. Latarnia posiadała także własną cysternę z wodą pitną. Cała konstrukcja mierzyła prawie 120 metrów. Co czyniło ją najwyższą budowlą tego typu w ówczesnym świecie.

Po zmierzchu latarnicy rozpalali chrust na szczycie wierzy. Odbijane metalowymi lustrami światło widoczne było z kilkudziesięciu kilometrów i znakomicie ułatwiało nawigację żeglarzom zdążającym do Aleksandrii.

Koniec cudu architektury

Pierwotny konstrukt latarni został uszkodzony przez kilka trzęsień ziemi, z tego powodu była przebudowywana. Kluczowe znaczenie miało również przejęcie Egiptu przez wyznawców Islamu. W IX wieku dolne partie latarni zostały zreorganizowane na meczet.

Mimo zmieniających się właścicieli oraz wojen konstrukcja świeciła przez prawie 1000 lat. Ostatecznie runęła po serii trzęsień ziemi w XIV wieku  i po 1375 roku nie została już odbudowana.

W 1477 r. sułtan Egiptu Kait Bey polecił stworzyć na jej pozostałościach fort, w którym obecnie znajduje się Muzeum Morskie.


www.wiw.pl/kulturaantyczna/twardecki

Żmudziński M., Świat starożytny i jego cuda,  wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2003


Share Tweet Send
0 Komentarze
Loading...