Wspaniały szachista, a może polityk?

Szachami zainteresowali go rodzice, którzy od najmłodszych lat dawali przyszłemu mistrzowi świata do rozwiązania zagadki szachowe, a wieku 22 lat zdobył tytuł mistrza świata.


Wspaniały szachista, a może polityk?
"Nieważne jest to jak daleko do przodu patrzymy, jeśli nie rozumiemy tego, co ogarniamy wzrokiem." ~ Garri Kasparow

Garri Kasparow, był i jak mniemam wciąż jest wspaniałym szachistą. Urodził się 13 kwietnia 1963 roku w dzisiejszej stolicy Azerbejdżanu, Baku. Szachami zainteresowali go rodzice, którzy od najmłodszych lat dawali przyszłemu mistrzowi świata do rozwiązania zagadki szachowe. W wieku 5 lat rozpoczął grę w szachowej sekcji Pałacu Pionierów w Baku. Pięć lat później uczęszczał na zajęcia w szkole szachowej byłego mistrza świata Michaiła Botwinnika. Debiut Kasparowa na arcymistrzowskim turnieju w Bajna Luce w 1979 roku przyniósł młodemu (Garri podczas turnieju miał 16 lat) szachiście pierwszy rekord. Po osiągnięciu wyniku 11,5/15 (bez porażki) i pokonaniu takich arcymistrzów, jak Tigran Petrosian czy Ulf Andersson, otrzymał pierwszą normę mistrzowską oraz ranking wejściowy – 2595 punktów na liście FIDE, co stanowi najwyższy ranking wejściowy w historii. Kasparow wspominał później ten turniej w wywiadzie dla Wyborcza.pl.

Pamiętam zabawny przypadek na swoim pierwszym dorosłym turnieju w Banja Luce. Uczestniczyło 13 arcymistrzów i były mistrz świata Tigran Petrosjan. Tylko ja nie miałem tytułu i rankingu międzynarodowego, byłem drobnym 16-latkiem o wyglądzie nieopierzonego kurczęcia. Jugosłowiański arcymistrz Milan Vukić na mój widok aż klasnął w dłonie: „Rosjanie nas obrażają – przysyłają dzieci!”. Przestał się oburzać, kiedy go ograłem. ~ Kasparow dla Szach w Rosji, wyborcza.pl, 8 sierpnia 2005

Kolejnym rekordem, który pobił Kasparow był wiek, w którym zdobył tytuł mistrza świata. W 1985 r. Garri pokonał aktualnego mistrza świata Karpowa i odebrał mu miano mając 22 lat, 6 miesięcy i 27 dni, bijąc aktualny rekord,  który należał do Michaiła Tala. Wiktor Korcznoj w "Magazynie Szachista" określił go mianem ostatniego mistrza świata.

Pesymistycznie patrzę na przyszłość szachów. Komputery je zniszczą. Zgadzam się z Markiem Tajmanowem, że było tylko 13 prawdziwych mistrzów świata, czyli do Kasparowa włącznie. Później tytuły można było zdobyć grając nawet blitze. ~ Korcznoj dla "Magazynu Szachista" nr 5/2011, s.2

Wspaniałość Kasparowa ujawniła się również podczas meczu rozegranego z programem Deep Blue w 1996, mimo przegranej jednej partii, udało mu się wygrać całe "spotkanie". Ostatnim rekordem, o którym chciałbym wspomnieć, niestety został on pobity przez innego znakomitego szachistę Magnusa Carlsena w lipcu 2011, jest najwyższy ranking FIDE w historii – wynosi on 2812 punktów.

Nazwiskiem Kasparowa został nazwany system w obronie Nimzowitscha.

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.Sf3 (w systemie Kasparowa)

Jednym z najciekawszych i na pewno najbardziej kontrowersyjnym w historii był mecz o mistrzostwo świata w 1984. Przy szachowym stole spotkali się Garri Kasparow i broniący tytułu Antolij Karpow. Regulamin spotkania nie ograniczał ilości rozegranych partii. Mecz kończyło zwycięstwo sześciu partii. Aktualny mistrz świata rozpoczął spotkanie w fenomenalny sposób, po dwunastu partiach miał na koncie 4 wygrane i ani jednej porażki. Kolejne siedemnaście partii zakończyło się remisem, w końcu Karpowowi udało się wygrać 29 partię. Do obrony tytułu mistrza świata Anatolijemu pozostało wygrać jedną partię i zakończyć spotkanie wynikiem 6-0. Po wygranej Karpowa nastąpiła kolejna seria remisów, zakończył ją Kasparow w trzydziestej szóstej partii. Wyczerpany Karpow zremisował i przegrał kilka kolejnych partii, co doprowadziło do wyniku 5-3. Przez problemy z wyłonieniem zwycięzcy ówczesny prezydent FIDE, Florencio Campomanes, przerwał spotkanie i uznał je za nierozstrzygnięte. Wytworzyło to u Kasparowa wrogość wobec Campomanesa, która zaowocowała późniejszą secesją na szczycie świata szachowego.  

Zdjęcie z mistrzostw świata w 1984. Po lewej siedzi Karpow, przy czarnych bierkach Kasparow. http://www.kasparov.com/timeline-event/1984-2/

W 1993 roku Kasparow jako obrońca tytułu miał zmierzyć się z Nigelem Shortem. Problem pojawił się, gdy zawodnicy poznali warunki organizacji meczu, nie podobały się one, ani Garriemu, ani Anglikowi. Uznali oni, że wyłączą ten mecz spod jurysdykcji FIDE. Zostali oni zdyskwalifikowani, a mecz o tytuł odbył się pomiędzy Jannem Timmanem a Karpowem. W ramach konkurencji Kasparow powołał do życia Stowarzyszenie Zawodowych Szachistów (PCA). Obie organizacje przez kolejne parę lat wyłaniały swoich mistrzów świata. Cała secesja była największym rozłamem w szachowej historii.

Zdjęcie przedstawia tabelę z meczu o tytuł mistrza świata z 1993. Źródło: https://www.mark-weeks.com/chess/9193pwix.htm

Po turnieju w Linares, który Kasparow wygrał w drugim tie-break'u z Topalovem, 10 marca 2005 roku ogłosił zakończenie kariery szachisty. Zajął się on polityką oraz pisarstwem, napisał między innymi Jak życie naśladuje szachy oraz Nadchodzi zima.

Jest demokratą oraz wielkim przeciwnikiem Putina, założył partię Zjednoczony Front Obywatelski oraz zamierzał wystartować w wyborach prezydenckich w 2008 roku. Niestety pod koniec 2007 roku wycofał się z tej decyzji. W 2012 roku został prezesem Fundacji Praw Człowieka, rok później otrzymał nagrodę Obrońcy Praw Człowieka. Jednym z wydarzeń, które mogą pamiętać Polacy mieszkający w stolicy, było porównanie w 2014 roku Putina do Adolfa Hitlera.

Okładka książki Kasparowa "Nadchodzi Zima"

Kasparow mimo odejścia z profesjonalnych rozgrywek nie porzucił królewskiej gry ze swojego życia. W latach 2009-2010 był trenerem aktualnego mistrza świata, Magnusa Carlsena, a w 2011 innego wspaniałego szachisty, Hikaru Nakamury. Grał również w spotkaniach symultanicznych oraz szachach szybkich i błyskawicznych. W 2016 roku zajął 3. miejsce w turnieju Ultimate Blitz Challenge. W 2014 roku kandydował na prezydenta FIDE, niestety przegrał z Kirsanem Ilumżynowem otrzymując 61 głosów na 171 oddanych.

Na koniec chciałbym przedstawić swoją ulubioną partię Kasparowa. Rozegrana została 20 maja 1994 na turnieju Intel World Chess Express Challenge z Vladimirem Kramnikiem, nazwana została A Knight on the Town. Garri grał bierkami koloru czarnego.

1. d4 Sf6 2. c4 g6 3. Sc3 Gg7 4. e4 d6 5. Sf3 O-O 6. Ge2 e5 7. d5 a5 8. Gg5 h6 9. Gh4 Sa6 10. O-O Gd7 11. Sd2 Sc5 12. b3 Sfe4 13. Gd8 Sc3 14. He1 Wfd8 15. Wc1 Sa2 16. Wa1 Sb4 17. Gd1 e4 18. Wb1 We8 19. He3 f5 20. h4 Wf8 21. g3 Wae8 22. Kg2 Sbd3 23. Wg1 f4 24. gf4 Wf4 25. h5 g5 26. Wf1 Wh4 27. Wh1 Wf4 28. Wf1 Wef8 29. f3 Wh4 30. fe4 Sf4 31. Kg1 Scd3 32. e5 Se5 33. Wc1 Wh3 34. Sf3 g4 35. Se5 We3 36. Sd7 Sh3 37. Kg2 Wf1 38. Kf1 g3 39. Kg2 Sf4

Po ruchu skoczka na f4, Kramnik zrezygnował z dalszej gry.

Bądź z nami na bieżąco: polub i obserwuj nas. Jesteśmy również na Twitterze.